Bankacılar ve Eczacılar Açısından Fazla Çalışma
Bankacılık sektörü gündelik hayatta çalışma saatleri düzenli gibi görünen çalışma şekline sahip bir sektör gibi düşünülmektedir. Ancak bankacıların yoğun çalışma saatleri şube kapandıktan sonra dahi devam etmekte hatta kimi bankalarda hafta sonu fazla çalışma yapılması durumu ile karşı karşıya gelinmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde işçi olarak tanımladığımız bankacıların yargı önüne taşınan uyuşmazlıklarında da bu konuda bazı tespitler ve ilkeler oluşmuştur.
Bir bankacının fazla çalışmasının ispatı için yapılacak değerlendirmede ispat açısından dikkate alınması gereken ilk husus işyeri açılış kapanış saatlerinin tespit edilmesidir. Ancak bununla yetinilmemelidir. Zira yalnızca giriş-çıkış kayıtları değil bunun dışında bilgisayar şifresi ile işlem yapılan yerlerdeki bilgisayar açılış kapanış kayıtları da fazla çalışmanın ispatında dikkate alınabilmektedir.
Bankacıların yaptığı işin niteliği gereği bilgisayar kullanımı ile doğrudan bağlantılı olduğu dikkate alınmalı, bankadan bilgisayar açılış-kapanış saatlerini gösteren kayıtlar istenmeli, sunulmaması halinde de bilgisayar mühendisi marifetiyle işçinin çalıştığı bilgisayar inceletilerek giriş-çıkış kayıtları netleştirilmelidir.[1]
Bankacının hafta sonu veya günlük çalışma düzeni dışında çalıştığı iddiası karşısında yazılı işyeri kayıtları ve bilgisayar kayıtları dışında dikkate alınması gereken bir diğer husus da emniyet kayıtları olmaktadır. Bankalar normal mesai sonrası çalışmalarına ve hafta sonu çalışmalarına ilişkin olarak ilgili banka şubesinin bulunduğu yerdeki emniyet müdürlüğüne bildirim yapmaktadır. Bu durum dikkate alınarak Yargıtay, kararlarında işçinin hafta sonu fazla çalışma iddiasının olduğu dosyalarda bankacılar yönünden emniyet kayıtlarının getirtilmesini gerekli görmekte, aksi durumu bozma nedeni yapmaktadır.[2]
Yargıtay’ın bu esasları belirlemesinin temel nedeni yazılı delillere dayalı fazla çalışmanın tespitinin kolay olması ve tanık delilinin takdiri delil olması nedeniyle başkaca delillerle desteklenmeye ihtiyaç duymasından kaynaklandığı kanaatindeyim. Bu minvalde bilgisayar kayıtlarının incelenmesi, emniyet bildirimlerinin istenmesi yerinde olarak görülmelidir.
Her ne kadar çalışma düzenleri bankacılardan farklı olsa da eczane çalışanlarında da nöbet usulü çalışma düzeninin söz konusu olduğu dikkate alındığında tıpkı bankacıların çalışmasında emniyetten bilgi alınmasında olduğu gibi farklı bir ilke olarak sağlık müdürlüğünden nöbet çizelgelerinin istenmesi hususunun gözden kaçırılması Yargıtay tarafından bozma nedeni yapılmaktadır.
Eczaneler açısından ilçe bazında gerek mesai saatleri sonrasında geceleri nöbetçi olma durumu gerek hafta sonları rutin çalışma olmamasına rağmen nöbetçi olma durumu olduğu sarihtir. Bu durum göz önüne alındığında eczanede çalışan eczane kalfasının veya diğer işçilerinin fazla çalışma yapabilmesi mümkündür. Bu gibi durumlarda Yargıtay, Sağlık Müdürlüğü’nden nöbet ve çalışma düzeninin sorulmamasını bozma nedeni yapmaktadır.[3]
Eczaneler açısından ilçe bazında gerek mesai saatleri sonrasında geceleri nöbetçi olma durumu gerek hafta sonları rutin çalışma olmamasına rağmen nöbetçi olma durumu olduğu sarihtir. Bu durum göz önüne alındığında eczanede çalışan eczane kalfasının veya diğer işçilerinin fazla çalışma yapabilmesi mümkündür. Bu gibi durumlarda Yargıtay, Sağlık Müdürlüğü’nden nöbet ve çalışma düzeninin sorulmamasını bozma nedeni yapmaktadır.[3]
[1] Y. 22. HD. 06.03.2014 T. 2013/6877 E. 2014/4873 K. Uğur Ocak, Fazla Çalışma, Gaziantep 2018;
[2] “Mahkemece yapılacak iş davalı işyerinde uygulanan varsa toplu iş sözleşmesi ve çalışma düzenini belirleyen dahili talimatlar getirtilmeli, davacının çalıştığı bankanın bulunduğu yerdeki emniyetten hafta sonu ve normal mesai sonrası çalışmalarına ilişkin olarak bildirim yapılıp yapılmadığı sorulmalı ve işyerindeki çalışma düzeni ve normal mesai saatleri belirlenmelidir.” (Y. 9. HD. 11.11.2010 T. 2009/42559 E. 2010/33595 K. Uğur Ocak, Fazla Çalışma, Gaziantep 2018) “Bankalarda cumartesi ve Pazar günlerinde çalışma yapılması halinde güvenlik açısından önceden ilgili Emniyet birimlerine yazılı olarak bilgi verildiği gözetilerek yapılacak iş davacının çalışma dönemini belirlemek suretiyle, davacının görev yaptığı banka şubelerinde Cumartesi günleri çalışma yapılıp yapılmadığı hususunun ilgili Emniyet Müdürlüklerinden sorularak, ilgili banka şubesinden bu konuda yazılmış yazı örneklerinin istenerek taraflar arasından imzalanan hizmet sözleşmesinde yer alan fazla mesaiye dair düzenlemeleri de dikkate alarak tüm dosya kapsamındaki delilleri birlikte değerlendirmek ve davacının fazla çalışma alacağı bulunup bulunmadığını belirlemektir.” (Y. 7. HD. 09.12.2013 T. 2013/12433 E. 2013/21738 K. Uğur Ocak, Fazla Çalışma, Gaziantep 2018)
[3] “… eczanenin bağlı bulunduğu sağlık müdürlüğünden davacının çalıştığı süre içinde bu eczanenin yaz-kış dönemi ayrılarak açılış-kapanış saatlerinin ve haftada kaç gün açık olduğunun ve ayrıca nöbetçi olduğu günlerin sorularak, bu resmi çalışma saat ve günlerine göre fazla çalışmanın hesaplanması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.” (Y.9. HD. 24.09.2012 T. 2010/21036 E. 2012/31214 K. Uğur Ocak, Fazla Çalışma, Gaziantep 2018) Aynı doğrultuda Y.9. HD. 03.04.2012 T. 2010/4690 E. 2012/11237 K.;
AV. EMRE ESMER
ARYA HUKUK BÜROSU 